Mondros ve işgaller, cemiyetler
Bu sayfa MEB 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük müfredatı (İTA.8.2.2) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Kavram Bilgisi Temel Kazanım
Mondros Ateşkes Antlaşması ve Tehlikeli Maddeleri
Osmanlı Devleti'ni fiilen bitiren Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi İtilaf Devletleri'ne güvenliklerini tehdit eden herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkı vererek tüm yurdu işgale açık hale getirmiştir. 24. madde ise Doğu Anadolu'daki altı vilayette karışıklık çıkarsa işgal edileceğini belirterek bölgede bir Ermeni devleti kurmayı amaçlamıştır.
Örnek Uygulama
İzmir'in işgali üzerine Yunanlara karşı ilk kurşunu gazeteci Hasan Tahsin atmıştır.
Sık Yapılan Hata
7. ve 24. maddelerin amaçlarını karıştırmak; 7. madde tüm yurdun işgali, 24. madde ise Doğu Anadolu'da Ermeni devleti kurma amacı taşır.
#Mondros#7. madde#24. madde#Vilayet-i Sitte#İşgaller
Kavram Bilgisi
Milli ve Zararlı Cemiyetlerin Nitelikleri
İşgallere karşı kurulan yararlı cemiyetler bölgesel nitelikte olup halkta milli bilincin uyanmasını sağlamış ve Sivas Kongresi'nde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir. Azınlıkların kurduğu veya milli varlığa düşman cemiyetler ise manda-himayeyi savunmuş veya bağımsız devlet kurmayı amaçlayarak işgalleri kolaylaştırmıştır.
Örnek Uygulama
Trakya Paşaeli Cemiyeti, bölgenin Yunanistan'a verilmesini önlemek amacıyla kurulan ilk yararlı cemiyettir.
Sık Yapılan Hata
Yararlı cemiyetlerin başlangıçta ulusal ölçekte değil, bölgesel kurtuluş hedefiyle kurulduğunu gözden kaçırmak.
#Yararlı Cemiyetler#Zararlı Cemiyetler#Müdafaa-i Hukuk#Sivas Kongresi#Manda ve Himaye
Çözümlü Örnek Sorular 15 / 67
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 15 soru. Şıkkı işaretleyip çözüm açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Temel Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nı fiilen sona erdiren ve 30 Ekim 1918'de imzaladığı ağır ateşkes antlaşması aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti, Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda Agamemnon zırhlısında Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalayarak fiilen teslim olmuştur.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 'İtilaf devletleri güvenliklerini tehdit eden herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecektir' hükmünü içeren en tehlikeli maddesi hangisidir?
Mondros'un 7. maddesi, İtilaf devletlerinin Anadolu'yu hukuken işgal edebilmelerine zemin hazırlayan en tehlikeli ve ucu açık maddedir.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Mondros'un 24. maddesinde yer alan 'Vilayet-i Sitte'de (Doğu'daki 6 ilde) bir karışıklık çıkarsa buralar işgal edilecektir' ifadesinin asıl gizli amacı nedir?
24. maddede geçen Vilayet-i Sitte (Erzurum, Van, Elazığ, Diyarbakır, Bitlis, Sivas) maddesiyle Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurulmasına hukuki kılıf hazırlanmıştır.
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Mondros sonrası ordunun terhis edilmesi, haberleşme ve ulaşım hatlarının (telsiz, telgraf, demiryolu) İtilaf devletlerine bırakılması neyi amaçlamıştır?
Ordunun terhisi savunmasız bırakmayı; iletişim ve ulaşımın kontrolü ise halkın işgallerden haberdar olup ortak direniş örgütlemesini engellemeyi amaçlamıştır.
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Temel İzmir'in 15 Mayıs 1919'da Yunanlılar tarafından işgali sırasında ilk direniş kurşununu atan ve şehit olan gazeteci kimdir?
İzmir'in işgali sırasında Kordonboyu'nda Yunan askerlerine ilk kurşunu sıkarak direnişi başlatan kahraman gazeteci Hasan Tahsin'dir.
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Mondros Ateşkesi'nden sonra başlayan işgallere karşı halkın kendi bölgesini korumak amacıyla kurduğu silahlı sivil direniş birliklerine ne ad verilir?
Vatanın savunulması için bölgesel olarak halk tarafından kurulan gönüllü ve düzensiz silahlı direniş güçlerine 'Kuvâ-yı Milliye' (Milli Kuvvetler) denir.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Aşağıdakilerden hangisi Milli Varlığa Düşman (zararlı) cemiyetlerden biri olmayıp Türk milletinin haklarını savunan yararlı bir cemiyettir?
Kilikyalılar Cemiyeti adı yabancı gibi dursa da Adana ve Çukurova bölgesini Fransız ve Ermeni işgaline karşı savunan milli ve yararlı bir cemiyettir.
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Doğu Karadeniz'de tarihi Trabzon Rum İmparatorluğu'nu yeniden canlandırmak amacıyla silahlı çeteler kuran azınlık cemiyeti hangisidir?
Pontus Rum Cemiyeti, Samsun'dan Trabzon'a kadar uzanan Karadeniz kıyılarında bağımsız bir Rum devleti kurmak için faaliyet göstermiştir.
Soru 9 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Milli Mücadele aleyhine çalışan, kurtuluşun ancak Amerikan mandasına girmekle mümkün olabileceğini savunan cemiyet hangisidir?
Wilson Prensipleri Cemiyeti, kurtuluşu Amerikan mandaterliği altına girmekte gören milli varlığa zararlı cemiyetlerdendir.
Soru 10 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) İzmir'in işgalinin haksız olduğunu, bölgede Türk nüfusunun Rumlardan fazla olduğunu ve katliamları Yunanlıların yaptığını belgeleyen ilk uluslararası rapor hangisidir?
Amiral Bristol Raporu, Batı Anadolu'da Türklerin haklılığını ve Yunan işgalinin gayrimeşru olduğunu uluslararası alanda kanıtlayan ilk resmi belgedir.
Soru 11 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Doğu Anadolu'da Ermeni iddialarının asılsız olduğunu ve Türklerin nüfusça çoğunlukta bulunduğunu tespit eden Amerikan heyeti raporu hangisidir?
General Harbord Raporu, Doğu Anadolu'daki incelemeleri sonucunda Ermenilerin çoğunlukta olmadığını ve mandanın ABD'ye büyük yük getireceğini belirtmiştir.
Soru 12 ⌨️ A, B, C, D
Temel 13 Kasım 1918'de İstanbul Boğazı'na demirleyen İtilaf donanmasını gören Mustafa Kemal Paşa'nın tarihe geçen meşhur sözü hangisidir?
Mustafa Kemal, İstanbul'un işgal donanmasını gördüğünde yaveri Cevat Abbas'a 'Geldikleri gibi giderler!' diyerek inancını ve kararlılığını ifade etmiştir.
Soru 13 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Milli cemiyetlerin genel özellikleri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi bu cemiyetlerin ortak bir niteliği sayılamaz?
Milli cemiyetler başlangıçta bölgesel ve dağınık kurulmuştur. Tek bir merkezde birleşmeleri ancak Sivas Kongresi'nde gerçekleşmiştir.
Soru 14 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Türk milletinin haklı davasını dünyaya duyurmak için basın ve yayın yoluyla ulusal propaganda yapan yararlı cemiyet hangisidir?
Dr. Esat Işık öncülüğünde kurulan Milli Kongre Cemiyeti, silahlı mücadeleden ziyade basın-yayın yoluyla Kuvâ-yı Milliye kavramını da ilk kullanan cemiyettir.
Soru 15 ⌨️ A, B, C, D
Temel Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Anadolu'da ilk işgal edilen Osmanlı toprağı ve işgal eden devlet hangisidir?
Mondros'un imzalanmasından hemen sonra (3 Kasım 1918) zengin petrol yatakları sebebiyle İngiltere tarafından ilk işgal edilen yer Musul'dur.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
İstanbul'un En İyi 20 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Detaylı İnceleme
İstanbul'un en prestijli ilk 20 lisesi: Galatasaray, İstanbul Erkek, Kabataş, Atatürk Fen, Cağaloğlu, Kadıköy Anadolu ve diğerleri. Yüzdelik dilimler, hazırlık sınıfları ve başarı analizi.
Rehberi Oku → RehberTürkiye'nin En İyi 100 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Başarı Rehberi
LGS 2026 tercih ve hazırlık sürecinde Türkiye'nin en yüksek puanlı en iyi 100 lisesi, yüzdelik dilimleri, hazırlık sınıfları ve başarı analizleri.
Rehberi Oku →Bu kazanımda 52 soru daha var — uygulamada çöz →
Mondros ve işgaller, cemiyetler Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi'de bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.