Özne, yüklem, nesne, tümleçler
Bu sayfa MEB 8. sınıf Türkçe müfredatı (T.8.3.10) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 2 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Kural & Formül Temel Kazanım
Cümlenin Ögelerini Bulma Sırası (YÖN)
Cümlenin ögeleri bulunurken hata yapmamak için sırasıyla önce yüklem, sonra özne, daha sonra nesne ve tümleçler bulunmalıdır. Bu sıralama özne ile belirtisiz nesnenin karışmasını engeller. Ögeler aranırken isim ve sıfat tamlamaları, deyimler, birleşik fiiller ve fiilimsi grupları asla bölünmez; tek bir öge olarak kabul edilir.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
'Sınıfın en çalışkan öğrencisi sınavı kazandı.' cümlesinde 'Sınıfın en çalışkan öğrencisi' tamlama olduğu için bölünmeyen öznedir.
Sık Yapılan Hata
Tamlamaları, birleşik fiilleri ve deyimleri ögelerine ayırırken kelimelerine bölmek.
#yüklem#özne#ögelerin sırası#tamlamalar#YÖN kuralı
Kural & Formül
Nesne ve Dolaylı Tümleçte Ek İpuçları
Belirtili nesne yükleme sorulan 'Neyi, Kimi?' sorularına yanıt verir ve mutlaka '-ı, -i, -u, -ü' belirtme ekini alır. Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) ise yükleme sorulan sorulara '-e, -de, -den' durum ekleriyle cevap verir. Belirtisiz nesne ise özne bulunduktan sonra yükleme sorulan 'Ne?' sorusunun cevabıdır.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
'Ali kitabı (Belirtili Nesne) masaya (Yer Tamlayıcısı) bıraktı.' cümlesinde ekler ögenin türünü belirler.
Sık Yapılan Hata
Özneyi bulmadan yükleme 'Ne?' sorusunu sorup belirtisiz nesne ile özneyi karıştırmak.
#belirtili nesne#belirtisiz nesne#yer tamlayıcısı#dolaylı tümleç#hal ekleri
Çözümlü Örnek Sorular 15 / 140
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 15 soru. Şıkkı işaretleyip çözüm açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Yeni açılan mahalle kütüphanesinde, yalnızca üyelerin ödünç alabildiği iki bin kitap bulunuyor.
Bu cümleden aşağıdakilerin hangisi kesin olarak çıkarılabilir?
Cümlede "yalnızca üyelerin ödünç alabildiği" denmiştir; bu doğrudan üyelik şartını gösterir.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Yıllardır her yaz gittiğim o küçük sahil kasabasını bu yıl da özlemle bekliyorum.
Bu cümleyi söyleyen kişi için aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
"Yıllardır her yaz gittiğim" ifadesi, oraya defalarca gidildiğini kesinleştirir.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Temel Bir cümlede işi, oluşu, hareketi bildiren temel ve kurucu öge hangisidir?
Yüklem cümlenin temel direğidir; diğer tüm ögeler yükleme soru sorularak bulunur.
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Öğretmenimiz sınav sonuçlarını bugün panoya astı.' cümlesinin öge dizilişi nedir?
Öğretmenimiz (Özne), sınav sonuçlarını (Nesne), bugün (Zarf T.), panoya (Yer T.), astı (Yüklem).
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Kardeşim dün akşam bize harika bir pasta yaptı.' cümlesindeki 'harika bir pasta' hangi ögedir?
Yükleme sorulan 'Kardeşim ne yaptı?' sorusuna yalın halde cevap veren 'harika bir pasta' belirtisiz nesnedir.
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan öge (yüklemden hemen önceki öge) YER TAMLAYICISIDIR?
Yüklemden hemen önce 'arabaya' (Yer Tamlayıcısı) bulunduğu için vurgulanan ögedir.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Yükleme sorulan 'Neyi?' ve 'Kimi?' soruları cümlenin hangi ögesini buldurur?
'-i' belirtme hal eki almış olan 'Neyi, Kimi' soruları belirtili nesneyi buldurur.
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Yükleme sorulan 'Nasıl, Ne zaman, Ne kadar, Neden' soruları hangi ögeyi verir?
Eylemin durumunu, zamanını ve miktarını bildiren öge zarf tümlecidir.
Soru 9 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Yazarın son romanı geçen ay yayımlandı.' cümlesinin öznesi hangisidir?
Yayımlanan ne? 'Yazarın son romanı' bir isim tamlamasıdır ve bölünemez öznedir.
Soru 10 ⌨️ A, B, C, D
Temel Cümlede eylemi gerçekleştiren veya yüklemin bildirdiği durumda olan ögeye ne denir?
Yükleme sorulan 'Kim, Ne?' sorularının cevabı öznedir.
Soru 11 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) olan sözcükler ismin hangi hallerini (-e, -de, -den) alır?
Yer tamlayıcısı '-e, -de, -den' hal eklerini alarak 'kime, kimde, kimden, nereye, nerede, nereden' sorularına yanıt verir.
Soru 12 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Yaşlı adam caddenin karşısına yavaşça geçti.' cümlesinde 'yavaşça' sözcüğü hangi ögedir?
'Nasıl geçti?' sorusuna cevap veren 'yavaşça' sözcüğü zarf tümlecidir.
Soru 13 ⌨️ A, B, C, D
Temel Öge ayrımında tamlamalar, deyimler ve birleşik fiiller bölünür mü?
Tamlamalar, birleşik eylemler, deyimler ve ikilemeler söz öbeğidir; parçalanmadan tek öge sayılır.
Soru 14 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Bahçedeki çiçekleri sabah suladım.' cümlesinin gizli öznesi nedir?
'Suladım' yüklemindeki birinci tekil şahıs ekinden gizli öznenin 'Ben' olduğu anlaşılır.
Soru 15 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye İsim cümlelerinde vurgu nerede bulunur?
Yüklemi isim olan cümlelerde vurgu doğrudan yüklemin üzerindedir.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
İstanbul'un En İyi 20 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Detaylı İnceleme
İstanbul'un en prestijli ilk 20 lisesi: Galatasaray, İstanbul Erkek, Kabataş, Atatürk Fen, Cağaloğlu, Kadıköy Anadolu ve diğerleri. Yüzdelik dilimler, hazırlık sınıfları ve başarı analizi.
Rehberi Oku → RehberTürkiye'nin En İyi 100 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Başarı Rehberi
LGS 2026 tercih ve hazırlık sürecinde Türkiye'nin en yüksek puanlı en iyi 100 lisesi, yüzdelik dilimleri, hazırlık sınıfları ve başarı analizleri.
Rehberi Oku →Bu kazanımda 125 soru daha var — uygulamada çöz →
Özne, yüklem, nesne, tümleçler Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi'de bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.