Yapısına göre cümleler

Bu sayfa MEB 8. sınıf Türkçe müfredatı (T.8.3.12) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.

Ders: Türkçe

Ünite: Cümle Türleri

Soru Ağırlığı: 1 Soru

Örnek Soru: 8 Çözümlü Soru

Kazanım Özeti ve Temel Kurallar

2 Kart

Kural & Formül Temel Kazanım

Fiilimsi Bulunan Cümle

İçinde tek yüklem bulunan ve en az bir fiilimsi barındıran cümlelerdir. Cümledeki fiilimsiler yan cümlecik oluşturur, yüklem ise temel cümledir. Bir cümledeki yan cümlecik sayısı, o cümledeki fiilimsi sayısına eşittir.

Formül / Bağıntı

Y an C u ¨ m l ec ik (F ii l im s i) + T e m e l C u ¨ m l e (Y u ¨ k l e m)

Örnek Uygulama

Okula yürürken eski arkadaşıyla karşılaştı. ('Yürürken' fiilimsisi yan cümleciktir.)

Sık Yapılan Hata

Çekimli fiil ile fiilimsiyi karıştırarak cümlede birden fazla yüklem var sanmak.

#yapısına göre cümleler#fiilimsi#yan cümlecik#temel cümle#birleşik cümle

Kural & Formül

Sıralı ve Bağlı Cümle Farkı

Birden fazla yüklemi olan cümleler virgül veya noktalı virgülle bağlanırsa sıralı cümle, bağlaçla bağlanırsa bağlı cümle olur. Bir cümlenin bağlı cümle sayılması için bağlacın ögeleri değil, iki ayrı yüklemi birleştirmesi gerekir.

Formül / Bağıntı

Y u ¨ k l e m + (v i r g u ¨ l / n o k t a l ı v i r g u ¨ l) + Y u ¨ k l e m = S ı r a l ı ∣ Y u ¨ k l e m + B a g ˘ l a c \c + Y u ¨ k l e m = B a g ˘ l ı

Örnek Uygulama

Zil çaldı, sınıfa girdik. (Sıralı) / Zil çaldı fakat öğretmen gelmedi. (Bağlı)

Sık Yapılan Hata

İçinde bağlaç geçen her cümleyi, iki yüklemi bağlayıp bağlamadığına bakmadan bağlı cümle sanmak.

#sıralı cümle#bağlı cümle#yüklem#bağlaç#cümle türleri

Çözümlü Örnek Sorular

Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 8 adet yeni nesil ve temel soru. Şıkkı işaretleyip adım adım çözümü inceleyebilirsiniz.

Soru 1 ⌨️ A, B, C, D

Orta Seviye

Dağların ardından doğar yeni bir gün, Umutla bakarım uzağa her sabah. Yorulsam da bu uzun yolda bugün, Vazgeçmem, desem de bin kez "eyvah". Bu dizelerde aşağıdaki duygulardan hangisine yer verilmemiştir?

Doğru Yanıt: A

Dizelerde umut, kararlılık ve yorgunluk vardır; pişmanlık duygusu yoktur.

Soru 2 ⌨️ A, B, C, D

Yeni Nesil (Zor)

Bir şiir düzeninde her dize, bir önceki dizedeki sözcüklerin yer değiştirmesiyle kurulmuştur. Buna göre aşağıdaki dizelerden hangisi bu düzene uygun yazılmıştır?

Doğru Yanıt: A

A'da aynı üç sözcük her dizede sırayla yer değiştirerek düzeni oluşturur.

Soru 3 ⌨️ A, B, C, D

Yeni Nesil (Zor)

"Sen kitabını oku, ben de ödevimi yapayım." cümlesi yapısına göre nasıl bir cümledir?

Doğru Yanıt: A

Virgülle birbirine bağlanmış, iki ayrı yargı içeren cümledir; bu yapıya sıralı cümle denir.

Soru 4 ⌨️ A, B, C, D

Yeni Nesil (Zor)

"Yorulduğu için biraz dinlendi." cümlesi yapısına göre nasıl bir cümledir?

Doğru Yanıt: C

Cümlede "yorulduğu için" bir yan cümle (fiilimsi) içerir; yan cümleli bu yapı birleşik cümledir.

Soru 5 ⌨️ A, B, C, D

Yeni Nesil (Zor)

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre basit cümledir?

Doğru Yanıt: D

A'da tek yargı vardır, fiilimsi ya da ikinci bir yüklem yoktur; bu basit cümledir. Diğerleri birleşik veya sıralı cümledir.

Soru 6 ⌨️ A, B, C, D

Temel

Tek bir yüklemi olan ve içinde hiçbir fiilimsi bulunmayan cümlelere ne denir?

Doğru Yanıt: A

Tek yargı bildiren ve eylemsi içermeyen cümlelere 'basit cümle' denir.

Soru 7 ⌨️ A, B, C, D

Temel

Tek bir temel yüklemi olan ve içinde en az bir fiilimsi (yan cümlecik) bulunan cümleye ne ad verilir?

Doğru Yanıt: B

İçinde fiilimsi bulunan ve tek yükleme bağlanan cümlelere 'girişik birleşik cümle' denir.

Soru 8 ⌨️ A, B, C, D

Orta Seviye

En az iki cümlenin birbirine virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile bağlanmasıyla oluşan cümle türü hangisidir?

Doğru Yanıt: C

'Geldi, gördü, yendi' cümlesinde olduğu gibi virgülle bağlanan bağımsız cümleler 'sıralı cümle'dir.

LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler

Rehber

LGS Hazırlık Rehberi: 8. Sınıfta Netleri Artıran Aralıklı Tekrar Yöntemi

LGS'de başarılı olmanın sırrı binlerce soru çözmek değil, yapılan hataları doğru zamanda tekrar etmektir. İşte bilimsel aralıklı tekrar ve kazanım merdiveni modeli.

Rehberi Oku → Rehber

Çocuğum Ders Çalışmıyor: 8. Sınıf Velileri İçin Motivasyon ve Takip Rehberi

LGS döneminde çocuğunuzun ders çalışma isteksizliğini aşmanın yolları. Baskı kurmadan, veri ve kazanım odaklı takip yöntemleri.

Rehberi Oku →