Anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları
Bu sayfa MEB 8. sınıf Türkçe müfredatı (T.8.3.17) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 2 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Çözüm Stratejisi Temel Kazanım
Anlatım Biçimlerini Hızlıca Ayırt Etme
Paragrafta olay akışı ve zaman geçişi varsa öyküleme, duran bir resmi kelimelerle çizme varsa betimleme, bilgi verme amacı varsa açıklama, okuyucunun fikrini değiştirme çabası ve soru-cevaplı üslup varsa tartışma anlatım biçimi kullanılır. Şıklara bakmadan önce metnin ana amacının bir olayı yaşatmak mı yoksa bir düşünceyi kabul ettirmek mi olduğunu belirleyin.
Örnek Uygulama
"Hava soğuktu, yaşlı adam ağır adımlarla yürüdü." cümlesi eylem ve izlenim içerdiği için öyküleyici-betimleyici anlatımdır.
Sık Yapılan Hata
Öyküleme ile betimlemeyi tamamen birbirinden bağımsız sanmak; olay yazılarında ikisinin genellikle iç içe kullanıldığını unutmak.
#anlatım biçimleri#öyküleme#betimleme#açıklama#tartışma
Çözüm Stratejisi
Düşünceyi Geliştirme Yollarındaki İpuçları
Metindeki ipuçlarını tarayın: "Nedir?" sorusunun cevabı tanımlamayı, tırnak içinde kişisel görüş aktarımı tanık göstermeyi, "gibi, kadar" edatları benzetme veya karşılaştırmayı, soyut düşünceyi somutlaştırmak için verilen isim ve eserler ise örneklendirmeyi gösterir. Tanık göstermede sadece kişinin adı değil, düşüncesini içeren sözü de yer almalıdır.
Örnek Uygulama
"Atatürk'ün 'Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.' sözü..." ifadesinde tırnak içinde doğrudan alıntı olduğu için tanık gösterme vardır.
Sık Yapılan Hata
Metinde sadece bir uzmanın adının geçmesini tanık gösterme sanmak; kişinin doğrudan sözü yoksa bunun örneklendirme olduğunu kaçırmak.
#düşünceyi geliştirme yolları#tanık gösterme#örneklendirme#tanımlama#karşılaştırma
Çözümlü Örnek Sorular 15 / 17
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 15 soru. Şıkkı işaretleyip çözüm açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Bir işletmenin müşterisinin ne istediğini araştırmadan yalnızca kendi ürününü övmesine "ürün körlüğü" denir. Bu tutumdaki firmalar, değişen beklentileri fark edemedikleri için pazarda geriler.
Buna göre aşağıdaki reklam sözlerinden hangisi "ürün körlüğü" yaşayan bir firmaya ait olabilir?
A'da firma müşteri beklentisini değil kendi bildiğini öne çıkarmaktadır.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Temel Varlıkların belirgin özelliklerini sözcüklerle resim çizer gibi okuyucunun gözünde canlandıran anlatım biçimi hangisidir?
Görsel ayrıntıları ve niteleyici nitelikleri zihinde canlandırma anlatımına 'betimleme' denir.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Temel Olay, kişi, yer ve zaman unsurlarına bağlı kalarak bir akış halinde anlatım yapan biçim hangisidir?
Olayları hareket ve zaman akışı içinde aktarma tekniğine 'öyküleme' denir.
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Okuyucuya bilgi vermek ve bir konuyu öğretmek amacıyla nesnel bir dille yazılan anlatım biçimi hangisidir?
Bilgi vermeyi ve öğretmeyi amaçlayan nesnel anlatım biçimine 'açıklama' denir.
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Yazarın kendi fikrini okuyucuya kabul ettirmek için karşıt görüşü çürütmeye çalıştığı anlatım biçimi nedir?
Okurun fikrini değiştirmeyi hedefleyen soru-cevaplı üsluba 'tartışmacı anlatım' denir.
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Yazarın savunduğu tezi inandırıcı kılmak için alanında tanınmış bir uzmanın sözünü aynen aktarmasına ne ad verilir?
Yetkin bir kişinin sözünü tırnak içinde aktararak düşünceyi kanıtlama yöntemine 'tanık gösterme' denir.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Soyut bir düşünceyi somutlaştırmak için günlük yaşamdan kişi, eser veya durum isimleri vermeye ne denir?
Düşünceyi somut örneklerle destekleme yoluna 'örnekleme' denir.
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Bu nedir?' sorusuna cevap veren ve bir kavramın temel niteliklerini açıklayan düşünceyi geliştirme yolu hangisidir?
Bir kavramın ne olduğunu eksiksiz açıklayan cümlelere 'tanımlama' denir.
Soru 9 ⌨️ A, B, C, D
Temel Metinde düşünceyi kanıtlamak için anket, yüzde ve istatistiki rakamlardan yararlanmaya ne ad verilir?
İstatistiksel sayılar ve yüzdelik dilimlerin metinde kullanılması 'sayısal verilerden yararlanma'dır.
Soru 10 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Güneş batarken karlı dağların zirvesi kızıla boyanmış, vadideki evlerden mavi dumanlar tütüyordu.' Bu metindeki anlatım biçimi nedir?
Renk ve manzara detaylarının resmedilmesi 'betimleyici anlatım' örneğidir.
Soru 11 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) İki kavram veya durum arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyan düşünceyi geliştirme yolu hangisidir?
İki varlığın üstün, zayıf veya ortak yönlerinin kıyaslanmasına 'karşılaştırma' denir.
Soru 12 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Çocuk bir tilki gibi kurnaz ve dikkatliydi.' cümlesinde hangi düşünceyi geliştirme yolu vardır?
Çocuk kurnazlık yönüyle tilkiye benzetilmiştir (Benzetme).
Soru 13 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Teknoloji insanı tembelleştiriyor mu? Bence hayır, aksine hayatı kolaylaştırıyor.' Metindeki anlatım biçimi nedir?
Yazar soru sorarak kendi görüşünü savunmuş ve okuru ikna etmeye çalışmıştır (Tartışma).
Soru 14 ⌨️ A, B, C, D
Temel Düşünceyi geliştirme yollarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Düşünceyi geliştirme yolları ana fikri destekleyip okuru ikna etmek için kullanılır.
Soru 15 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Bir gezi yazısında yazarın gördüğü kuleyi taş duvarları ve pencereleriyle anlatması hangi anlatım biçimidir?
Mekânın görsel özelliklerinin aktarılması 'betimleme' anlatım biçimidir.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
İstanbul'un En İyi 20 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Detaylı İnceleme
İstanbul'un en prestijli ilk 20 lisesi: Galatasaray, İstanbul Erkek, Kabataş, Atatürk Fen, Cağaloğlu, Kadıköy Anadolu ve diğerleri. Yüzdelik dilimler, hazırlık sınıfları ve başarı analizi.
Rehberi Oku → RehberTürkiye'nin En İyi 100 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Başarı Rehberi
LGS 2026 tercih ve hazırlık sürecinde Türkiye'nin en yüksek puanlı en iyi 100 lisesi, yüzdelik dilimleri, hazırlık sınıfları ve başarı analizleri.
Rehberi Oku →Bu kazanımda 2 soru daha var — uygulamada çöz →
Anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi'de bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.