Anlama ve yapıya dayalı bozukluklar
Bu sayfa MEB 8. sınıf Türkçe müfredatı (T.8.4.20) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Çözüm Stratejisi Temel Kazanım
Anlama Dayalı Bozuklukları Tespit Etme
Cümlede aynı anlama gelen sözcüklerin bir arada kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek için eş anlamlı kelimeleri ara. Mantık hatalarını ve çelişen ifadeleri bulmak için kesinlik ve olasılık belirten sözcüklere dikkat et. Yanlış yerde kullanılan kelimeleri belirlemek için ise sıfatların ve zarfların cümledeki konumunu incele.
Örnek Uygulama
'Şüphesiz bu olayı o yapmış olmalı.' cümlesinde 'şüphesiz' kesinlik, 'olmalı' ihtimal bildirdiği için çelişmektedir.
Sık Yapılan Hata
Sözcüğün yanlış anlamda kullanımını deyim yanlışlığı veya yazım hatası ile karıştırmak.
#anlama dayalı#gereksiz sözcük#çelişen sözcükler#sözcüğün yanlış anlamı#mantık hatası
Çözüm Stratejisi
Yapıya Dayalı Bozuklukları Tespit Etme
Sıralı ve bağlı cümlelerde ortak kullanılan ögelerin ikinci cümleye uyup uymadığını ögelerine ayırarak denetle. İnsan dışı varlıklar çoğul özne olduğunda yüklemin tekil olması gerektiğini hatırla. Bağlaçlarla bağlanan fiilimsilerde ve yüklemlerde ek veya çatı uyumsuzluğu olup olmadığını kontrol et.
Örnek Uygulama
'Kitaplara özen gösterir, gözü gibi korurdu.' cümlesinde ikinci cümleye 'onları' nesnesi getirilmelidir.
Sık Yapılan Hata
Sıralı cümlelerde ortak kullanılan ögenin ikinci cümleye uymadığını fark etmeyip öge eksikliğini kaçırmak.
#yapıya dayalı#öge eksikliği#özne yüklem uyumu#çatı uyumsuzluğu#ek fiil eksikliği
Çözümlü Örnek Sorular 15 / 60
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 15 soru. Şıkkı işaretleyip çözüm açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımı vardır?
"Aşağıya doğru inmek" ifadesinde "aşağıya" gereksizdir; "inmek" zaten aşağıya doğru olur. Bu bir anlatım bozukluğudur.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Temel 'Bu kadar varlıklı ve zengin bir ailenin çocuğu olduğunu bilmiyordum.' cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni nedir?
'Varlıklı' ve 'zengin' eş anlamlıdır; ikisinin bir arada kullanılması gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğudur.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Bu ilaç hastalığın daha da ilerlemesini sağladı.' cümlesindeki anlatım bozukluğu nasıl düzeltilir?
'Sağlamak' olumlu sonuçlar için kullanılır; hastalığın ilerlemesi olumsuz olduğundan 'neden oldu' denmelidir (Sözcüğün yanlış anlamda kullanımı).
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Kardeşim okula hiç gitmez, sürekli evde otururdu.' cümlesindeki anlatım bozukluğu hangi öge eksikliğidir?
'Kardeşim' öznesi her iki yükleme de tam uygundur; cümlede bozukluk yoktur.
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Çok güneşte kaldığı için başı ağrıdı.' cümlesindeki bozukluğun sebebi nedir?
'Çok güneş' değil, 'Güneşte çok kaldığı için' denmelidir (Sözcüğün yanlış yerde kullanımı).
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Şüphesiz bu maçı kazanabilirler.' cümlesindeki anlatım bozukluğu nedir?
'Şüphesiz' kesinlik, '-ebilirler' ihtimal bildirir; iki çelişen ifade bir arada bulunamaz.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Bırakın yürümeyi, koşamaz bile.' cümlesindeki mantık hatası nasıl düzeltilir?
Zor olan eylem (koşmak) önce, kolay olan (yürümek) sonra söylenmelidir (Mantık ve sıralama hatası).
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Kardeşini sinemaya götürdü, hediyeler aldı.' cümlesindeki ikinci cümleye hangi öge getirilmelidir?
Kime aldı? 'Ona' (Kardeşine) dolaylı tümleci eklenmezse nesne karmaşası ve dolaylı tümleç eksikliği oluşur.
Soru 9 ⌨️ A, B, C, D
Temel 'Kulağına bir şeyler fısıldayarak alçak sesle konuştu.' cümlesindeki hata nedir?
Fısıldamak eyleminin içinde zaten 'alçak sesle' anlamı vardır; ikisinin kullanımı gereksizdir.
Soru 10 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Fiyatlar çok pahalı olduğu için hiçbir şey alamadık.' cümlesindeki yanlışlık nedir?
Fiyat pahalı veya ucuz olmaz; 'yüksek' veya 'düşük' olur (Sözcüğün yanlış anlamda kullanımı).
Soru 11 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Herkes derse katıldı, dışarı çıkmadı.' cümlesindeki anlatım bozukluğu nasıl giderilir?
'Herkes' olumlu fiille kullanılır; olumsuz olan 'çıkmadı' yüklemi için 'kimse' öznesi şarttır (Özne eksikliği/uyumsuzluğu).
Soru 12 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Öğretmen, Ali'ye soru sordu ve tebrik etti.' cümlesindeki öge eksikliği hangisidir?
Kimi tebrik etti? 'Onu' (Ali'yi) belirtili nesnesi getirilmelidir.
Soru 13 ⌨️ A, B, C, D
Temel 'Aşağı yukarı tam iki saattir bekliyorum.' cümlesindeki bozukluğun türü nedir?
'Aşağı yukarı' yaklaşıklık, 'tam' ise kesinlik bildirir; ikisi çelişir.
Soru 14 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye 'Yemekler yapılıp misafirlere ikram etti.' cümlesindeki anlatım bozukluğu nedir?
'Yapılıp... ikram edildi' veya 'yapıp... ikram etti' olmalıdır (Çatı uyuşmazlığı).
Soru 15 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) 'Dün gece hırsızın evden kaçtığını gördüm.' cümlesindeki anlam belirsizliği nasıl giderilir?
'Senin kaçtığını mı, onun kaçtığını mı?' anlam belirsizliğini gidermek için kişi zamiri eklenmelidir.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
İstanbul'un En İyi 20 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Detaylı İnceleme
İstanbul'un en prestijli ilk 20 lisesi: Galatasaray, İstanbul Erkek, Kabataş, Atatürk Fen, Cağaloğlu, Kadıköy Anadolu ve diğerleri. Yüzdelik dilimler, hazırlık sınıfları ve başarı analizi.
Rehberi Oku → RehberTürkiye'nin En İyi 100 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Başarı Rehberi
LGS 2026 tercih ve hazırlık sürecinde Türkiye'nin en yüksek puanlı en iyi 100 lisesi, yüzdelik dilimleri, hazırlık sınıfları ve başarı analizleri.
Rehberi Oku →Bu kazanımda 45 soru daha var — uygulamada çöz →
Anlama ve yapıya dayalı bozukluklar Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi'de bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.