Isı, sıcaklık ve maddenin halleri
Bu sayfa MEB 8. sınıf Fen Bilimleri müfredatı (F.8.4.5.1) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Kural & Formül Temel Kazanım
Öz Isı ve Sıcaklık Değişimi
Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 °C değiştirmek için gerekli ısı miktarına öz ısı denir ve maddeler için ayırt edici özelliktir. Kütleleri eşit farklı maddelere eşit miktarda ısı verildiğinde öz ısısı küçük olan maddenin sıcaklık değişimi daha fazla olur. Öz ısısı büyük olan maddeler geç ısınır ve geç soğur.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
Eşit kütleli su (c=4,18) ve zeytinyağına (c=1,96) eşit ısı verildiğinde zeytinyağının sıcaklık artışı sudan daha fazla olur.
Sık Yapılan Hata
Öz ısısı büyük olan maddenin sıcaklığının daha hızlı ve daha fazla artacağını düşünmek.
#öz ısı#sıcaklık değişimi#ısı miktarı#özgül ısı#ayırt edici özellik
Kural & Formül
Hal Değişimi Isısı ve Kütle İlişkisi
Saf maddeler hal değiştirirken sıcaklıkları sabit kalır. Saf bir maddenin 1 gramının hal değiştirmesi için gerekli ısıya hal değişimi ısısı denir ve maddeler için ayırt edici özelliktir. Hal değiştiren bir maddenin aldığı veya verdiği toplam ısı, maddenin kütlesine ve hal değiştirme ısısına bağlıdır.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
10 gram buzun tamamen erimesi için gerekli ısı (Le=334 J/g): Q = 10 · 334 = 3340 J ısır.
Sık Yapılan Hata
Hal değişimi süresince maddeye ısı verildikçe sıcaklığın arttığını veya azaldığını sanmak.
#hal değişimi#erime ısısı#buharlaşma ısısı#sabit sıcaklık#kütle
Çözümlü Örnek Sorular
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 8 adet yeni nesil ve temel soru. Şıkkı işaretleyip adım adım çözümü inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Sıcaklıkları 20 °C olan bakır X parçası ile kütlesi X'ten fazla olan bakır Y parçası, 90 °C'taki saf suyun içine birlikte bırakılıp sıcaklıkları eşitlenene kadar bekletiliyor.
Daha sonra bu bakır parçaları; içinde aynı miktarda ve 20 °C sıcaklığında saf su bulunan özdeş iki kaba ayrı ayrı bırakılıyor (X → I. kap, Y → II. kap).
Buna göre kaplardaki suların son sıcaklıkları kaç °C olabilir?
Aynı sıcaklıktaki parçalardan kütlesi büyük olan Y daha çok ısı verir; II. kaptaki su daha çok ısınır.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Saf P sıvısı ile saf R katısına ait bilgiler şöyledir:
• P sıvısı: başlangıç sıcaklığı 50 °C, donma noktası 30 °C
• R katısı: başlangıç sıcaklığı 0 °C, erime noktası 45 °C
İçinde P sıvısı bulunan bir kaba, bu sıvıda çözünmeyen R katısı bırakılıyor. Isı alışverişi tamamlandıktan sonra son sıcaklıkları 25 °C oluyor.
Buna göre bu olay sırasında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiştir?
Son sıcaklık 25 °C; P'nin donma noktası 30 °C'ın altına inildiği için P donar. R, 45 °C'a ulaşmadığından erimez.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Isı ve sıcaklık arasındaki fark aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Isı, sıcaklık farkından dolayı maddeler arasında alınıp verilen bir enerji türüdür (birimi Joule/Kalori); sıcaklık ise moleküllerin ortalama kinetik enerjisinin bir göstergesidir ve termometre ile ölçülür.
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Temel Maddenin sıvı hâlden gaz hâline geçmesine ne ad verilir?
Sıvıdan gaza geçiş buharlaşmadır. Gazdan sıvıya geçiş ise yoğuşma (yoğunlaşma) olarak adlandırılır.
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Temel Maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesine ne ad verilir?
Katıdan sıvıya geçiş erimedir. Sıvıdan katıya geçiş ise donmadır.
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Naftalin (güve topu) katı hâlden doğrudan gaz hâline geçebilir. Bu hâl değişimine ne ad verilir?
Bir maddenin sıvı hâle geçmeden katıdan doğrudan gaza geçmesine süblimleşme denir.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Maddenin gaz hâlden sıvı hâle geçmesine ne ad verilir?
Gazdan sıvıya geçiş yoğuşmadır (yoğunlaşma). Sıvıdan gaza geçiş ise buharlaşmadır.
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Isı alan bir madde erime sıcaklığına ulaştığında, erime tamamlanana kadar sıcaklığı nasıl değişir?
Hâl değişimi (erime) sırasında alınan ısı, hâl değiştirmek için kullanıldığından sıcaklık sabit kalır.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
LGS Hazırlık Rehberi: 8. Sınıfta Netleri Artıran Aralıklı Tekrar Yöntemi
LGS'de başarılı olmanın sırrı binlerce soru çözmek değil, yapılan hataları doğru zamanda tekrar etmektir. İşte bilimsel aralıklı tekrar ve kazanım merdiveni modeli.
Rehberi Oku → RehberÇocuğum Ders Çalışmıyor: 8. Sınıf Velileri İçin Motivasyon ve Takip Rehberi
LGS döneminde çocuğunuzun ders çalışma isteksizliğini aşmanın yolları. Baskı kurmadan, veri ve kazanım odaklı takip yöntemleri.
Rehberi Oku →Isı, sıcaklık ve maddenin halleri Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi mobil uygulamasında bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.
Google Play'de Çok Yakında
Yayına Hazırlanıyor