Isı, sıcaklık ve maddenin halleri
Bu sayfa MEB 8. sınıf Fen Bilimleri müfredatı (F.8.4.5.1) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Kural & Formül Temel Kazanım
Öz Isı ve Sıcaklık Değişimi
Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 °C değiştirmek için gerekli ısı miktarına öz ısı denir ve maddeler için ayırt edici özelliktir. Kütleleri eşit farklı maddelere eşit miktarda ısı verildiğinde öz ısısı küçük olan maddenin sıcaklık değişimi daha fazla olur. Öz ısısı büyük olan maddeler geç ısınır ve geç soğur.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
Eşit kütleli su (c=4,18) ve zeytinyağına (c=1,96) eşit ısı verildiğinde zeytinyağının sıcaklık artışı sudan daha fazla olur.
Sık Yapılan Hata
Öz ısısı büyük olan maddenin sıcaklığının daha hızlı ve daha fazla artacağını düşünmek.
#öz ısı#sıcaklık değişimi#ısı miktarı#özgül ısı#ayırt edici özellik
Kural & Formül
Hal Değişimi Isısı ve Kütle İlişkisi
Saf maddeler hal değiştirirken sıcaklıkları sabit kalır. Saf bir maddenin 1 gramının hal değiştirmesi için gerekli ısıya hal değişimi ısısı denir ve maddeler için ayırt edici özelliktir. Hal değiştiren bir maddenin aldığı veya verdiği toplam ısı, maddenin kütlesine ve hal değiştirme ısısına bağlıdır.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
10 gram buzun tamamen erimesi için gerekli ısı (Le=334 J/g): Q = 10 · 334 = 3340 J ısır.
Sık Yapılan Hata
Hal değişimi süresince maddeye ısı verildikçe sıcaklığın arttığını veya azaldığını sanmak.
#hal değişimi#erime ısısı#buharlaşma ısısı#sabit sıcaklık#kütle
Çözümlü Örnek Sorular 15 / 183
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 15 soru. Şıkkı işaretleyip çözüm açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Sıcaklıkları 20 °C olan bakır X parçası ile kütlesi X'ten fazla olan bakır Y parçası, 90 °C'taki saf suyun içine birlikte bırakılıp sıcaklıkları eşitlenene kadar bekletiliyor.
Daha sonra bu bakır parçaları; içinde aynı miktarda ve 20 °C sıcaklığında saf su bulunan özdeş iki kaba ayrı ayrı bırakılıyor (X → I. kap, Y → II. kap).
Buna göre kaplardaki suların son sıcaklıkları kaç °C olabilir?
Aynı sıcaklıktaki parçalardan kütlesi büyük olan Y daha çok ısı verir; II. kaptaki su daha çok ısınır.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Saf P sıvısı ile saf R katısına ait bilgiler şöyledir:
• P sıvısı: başlangıç sıcaklığı 50 °C, donma noktası 30 °C
• R katısı: başlangıç sıcaklığı 0 °C, erime noktası 45 °C
İçinde P sıvısı bulunan bir kaba, bu sıvıda çözünmeyen R katısı bırakılıyor. Isı alışverişi tamamlandıktan sonra son sıcaklıkları 25 °C oluyor.
Buna göre bu olay sırasında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiştir?
Son sıcaklık 25 °C; P'nin donma noktası 30 °C'ın altına inildiği için P donar. R, 45 °C'a ulaşmadığından erimez.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Isı ve sıcaklık arasındaki fark aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Isı, sıcaklık farkından dolayı maddeler arasında alınıp verilen bir enerji türüdür (birimi Joule/Kalori); sıcaklık ise moleküllerin ortalama kinetik enerjisinin bir göstergesidir ve termometre ile ölçülür.
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Temel Maddenin sıvı hâlden gaz hâline geçmesine ne ad verilir?
Sıvıdan gaza geçiş buharlaşmadır. Gazdan sıvıya geçiş ise yoğuşma (yoğunlaşma) olarak adlandırılır.
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Temel Maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesine ne ad verilir?
Katıdan sıvıya geçiş erimedir. Sıvıdan katıya geçiş ise donmadır.
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Naftalin (güve topu) katı hâlden doğrudan gaz hâline geçebilir. Bu hâl değişimine ne ad verilir?
Bir maddenin sıvı hâle geçmeden katıdan doğrudan gaza geçmesine süblimleşme denir.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Maddenin gaz hâlden sıvı hâle geçmesine ne ad verilir?
Gazdan sıvıya geçiş yoğuşmadır (yoğunlaşma). Sıvıdan gaza geçiş ise buharlaşmadır.
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Isı alan bir madde erime sıcaklığına ulaştığında, erime tamamlanana kadar sıcaklığı nasıl değişir?
Hâl değişimi (erime) sırasında alınan ısı, hâl değiştirmek için kullanıldığından sıcaklık sabit kalır.
Soru 9 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Saf bir maddenin erime sıcaklığı ile donma sıcaklığı arasındaki ilişki nasıldır?
Saf bir maddenin erime ve donma sıcaklığı aynıdır (örneğin su için 0 °C).
Soru 10 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Buharlaşma ile kaynama arasındaki fark aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Buharlaşma sıvının yalnızca yüzeyinde ve her sıcaklıkta gerçekleşir; kaynama ise saf sıvılarda belirli bir kaynama noktasında ve sıvının her yerinde kabarcıklar hâlinde gerçekleşir.
Soru 11 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Isı ile sıcaklık arasındaki fark aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Isı maddeler arasında alınıp verilen bir enerji türüdür (Joule/Kalori); sıcaklık ise moleküllerin ortalama kinetik enerjilerinin bir ölçüsüdür (°C).
Soru 12 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Saf bir madde erirken sıcaklığının nasıl değiştiği için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Saf maddeler hâl değiştirirken (erime, donma, kaynama) aldıkları veya verdikleri ısıyı bağları koparmak/oluşturmak için kullanır; bu nedenle hâl değişimi süresince sıcaklık sabit kalır.
Soru 13 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Isı ve sıcaklık arasındaki fark için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Isı bir enerji türüdür ve kalorimetre kabı ile hesaplanır; sıcaklık ise taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin bir ölçüsüdür ve termometre ile ölçülür.
Soru 14 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Saf bir maddenin erime ve donma sıcaklıkları arasında nasıl bir ilişki vardır?
Saf bir maddenin erime ve donma sıcaklığı birbirine eşittir (örneğin su için 0 °C).
Soru 15 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Bir madde hâl değiştirirken (örneğin erirken) sıcaklığı nasıl davranır?
Saf bir madde hâl değiştirirken alınan ısı hâl değişimine harcandığından sıcaklık sabit kalır.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
İstanbul'un En İyi 20 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Detaylı İnceleme
İstanbul'un en prestijli ilk 20 lisesi: Galatasaray, İstanbul Erkek, Kabataş, Atatürk Fen, Cağaloğlu, Kadıköy Anadolu ve diğerleri. Yüzdelik dilimler, hazırlık sınıfları ve başarı analizi.
Rehberi Oku → RehberTürkiye'nin En İyi 100 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Başarı Rehberi
LGS 2026 tercih ve hazırlık sürecinde Türkiye'nin en yüksek puanlı en iyi 100 lisesi, yüzdelik dilimleri, hazırlık sınıfları ve başarı analizleri.
Rehberi Oku →Bu kazanımda 168 soru daha var — uygulamada çöz →
Isı, sıcaklık ve maddenin halleri Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi'de bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.