Madde döngüleri ve çevre sorunları
Bu sayfa MEB 8. sınıf Fen Bilimleri müfredatı (F.8.6.2.1) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Kavram Bilgisi
Sera Etkisi ve Ozon Tabakasının İncelmesi
Fosil yakıt kullanımıyla atmosferde artan karbondioksit gibi gazlar Güneş ışınlarını tutarak sera etkisine ve küresel ısınmaya yol açar. Ozon tabakasının incelmesi ise kloroflorokarbon gazlarının etkisiyle gerçekleşir ve zararlı ultraviyole ışınların yeryüzüne ulaşmasına neden olur. Ekolojik ayak izinin küçültülmesi ve geri dönüşüm bu çevre sorunlarının önlenmesinde kritik öneme sahiptir.
Örnek Uygulama
Fabrika bacalarından çıkan CO2 gazının Dünya'nın ortalama sıcaklığını artırması sera etkisidir.
Sık Yapılan Hata
Sera etkisi ile ozon tabakasının incelmesini aynı çevre sorunu sanmak.
#sera etkisi#küresel ısınma#ozon tabakası#ekolojik ayak izi#fosil yakıtlar
Kavram Bilgisi Temel Kazanım
Madde Döngüleri ve Çevre Sorunları
Madde döngüleri yaşamın devamlılığını sağlar. Karbon ve oksijen döngüsü temel olarak fotosentez ve solunum olaylarıyla dengede tutulurken, azot döngüsünde havadaki azotun canlıların kullanabileceği forma dönüşmesinde ve doğaya geri dönmesinde bakteriler anahtar rol oynar. Fosil yakıtların aşırı kullanımı ve ormansızlaşma ise sera etkisini artırarak küresel ısınma ve iklim değişikliğine yol açar.
Örnek Uygulama
Fosil yakıtların yakılmasıyla atmosfere salınan karbondioksit miktarının artması sera etkisini güçlendirerek küresel ısınmaya neden olur.
Sık Yapılan Hata
Bitkilerin havadaki serbest azotu doğrudan gaz halinde alabildiğini düşünmek; oysa azot ancak bakteriler sayesinde toprağa bağlandıktan sonra köklerle alınabilir.
#madde döngüleri#azot bakterileri#sera etkisi#küresel ısınma#fotosentez ve solunum
Çözümlü Örnek Sorular 15 / 193
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 15 soru. Şıkkı işaretleyip çözüm açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Temel Doğadaki madde döngüsünde ölü canlıları ayrıştıran canlılar hangileridir?
Doğadaki madde döngüsünde organik atıkları ve ölü organizmaları parçalayarak toprağa inorganik madde sağlayan canlılar ayrıştırıcı bakteri ve mantarlardır.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Temel Bir besin zincirinin ilk halkasında (üretici) aşağıdakilerden hangisi bulunur?
Besin zincirinin en alt ve ilk basamağında, güneş ışığını ve inorganik maddeleri kullanarak fotosentezle kendi besinini üreten "üreticiler" (yeşil bitkiler, algler ve siyanobakteriler) yer alır.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Temel Besin zincirinde enerjinin asıl kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Yeryüzündeki tüm ekosistemlerin ve besin zincirlerinin nihai ve temel enerji kaynağı Güneş'tir; üreticiler güneş ışığını fotosentezle kimyasal enerjiye çevirerek besin ağına aktarır.
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Uzmanlar, bir dağ bölgesindeki buzulların önümüzdeki yıllarda büyük ölçüde eriyeceğini öngörmektedir.
Uzmanların öngördüğü bu değişime aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi yol açabilir?
Fosil yakıt kullanımı sera gazlarını artırarak küresel ısınmayı ve buzul erimesini hızlandırır.
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Bir araştırmada, kirlenmiş toprakta X ve Y bitkilerinin kirliliği azaltmadaki etkisi inceleniyor. Özdeş üç toprak alan hazırlanıyor: birine bitki dikilmiyor, birine X, birine Y bitkisi dikiliyor. Uygulama sonunda topraklarda kalan kirletici miktarları şöyle ölçülüyor:
• Bitki dikilmeyen toprak: 8 birim
• X bitkisi dikilen toprak: 3 birim
• Y bitkisi dikilen toprak: 7 birim
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
X'te kalan kirletici (3) hem Y'den (7) hem de bitkisiz topraktan (8) azdır.
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Küresel ısınmanın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Fosil yakıtların aşırı kullanımı sonucu atmosfere salınan karbondioksit ve metan gibi sera gazları, Güneş ışınlarını tutarak Dünya'nın ortalama sıcaklığını artıran küresel ısınmaya yol açar.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Aşağıdakilerden hangisi hem fiziksel hem de geri dönüşü olan bir değişimdir?
Suyun donması fizikseldir ve ısıtılınca yeniden suya döner (geri dönüşümlü). Diğerleri kimyasal ve geri dönüşü zor değişimlerdir.
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Atmosferdeki karbondioksit miktarının artmasıyla ilişkilendirilen, dünya ortalama sıcaklığının yükselmesi olayına ne ad verilir?
Sera gazlarının (özellikle karbondioksit) artması ısıyı tutarak dünya ortalama sıcaklığını yükseltir; bu olaya küresel ısınma denir.
Soru 9 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Aşağıdakilerden hangisi doğal kaynakların korunmasına ve çevre kirliliğinin azalmasına katkı sağlar?
Geri dönüşüm, atıkların yeniden değerlendirilmesini sağlayarak doğal kaynakların korunmasına ve kirliliğin azalmasına katkıda bulunur.
Soru 10 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Güneş'ten gelen zararlı morötesi (UV) ışınların büyük kısmını tutarak canlıları koruyan atmosfer katmanı aşağıdakilerden hangisidir?
Ozon tabakası, Güneş'ten gelen zararlı morötesi (UV) ışınların büyük bölümünü tutarak yeryüzündeki canlıları korur.
Soru 11 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Ozon tabakasının incelmesine neden olan başlıca maddeler aşağıdakilerden hangisidir?
Soğutucu gazlar, klimalar ve spreylerde kullanılan kloroflorokarbon (CFC) gazları stratosfere ulaşarak ozon (O3) moleküllerini parçalar ve ozon tabakasının incelmesine yol açar.
Soru 12 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Sera etkisinin artmasının başlıca sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Sera gazlarının artması ısıyı tuttuğundan küresel ısınmaya ve iklim değişikliğine yol açar.
Soru 13 ⌨️ A, B, C, D
Temel Enerji tasarrufu için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?
Kullanılmayan cihazları kapatmak enerji tasarrufu sağlar ve kaynakları korur.
Soru 14 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Aşağıdakilerden hangisi doğal kaynakları korumaya ve çevre kirliliğini azaltmaya katkı sağlar?
Geri dönüşüm, ham madde ve enerji tasarrufu sağlayarak çevre kirliliğini azaltır.
Soru 15 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Aşağıdakilerden hangisi doğal kaynakların korunmasına katkı sağlar?
Geri dönüşüm, atıkların yeniden değerlendirilmesini sağlayarak doğal kaynakları korur ve kirliliği azaltır.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
İstanbul'un En İyi 20 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Detaylı İnceleme
İstanbul'un en prestijli ilk 20 lisesi: Galatasaray, İstanbul Erkek, Kabataş, Atatürk Fen, Cağaloğlu, Kadıköy Anadolu ve diğerleri. Yüzdelik dilimler, hazırlık sınıfları ve başarı analizi.
Rehberi Oku → RehberTürkiye'nin En İyi 100 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Başarı Rehberi
LGS 2026 tercih ve hazırlık sürecinde Türkiye'nin en yüksek puanlı en iyi 100 lisesi, yüzdelik dilimleri, hazırlık sınıfları ve başarı analizleri.
Rehberi Oku →Bu kazanımda 178 soru daha var — uygulamada çöz →
Madde döngüleri ve çevre sorunları Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi'de bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.