Elektriklenme ve elektrik yükleri
Bu sayfa MEB 8. sınıf Fen Bilimleri müfredatı (F.8.7.1.1) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.
Kazanım Özeti ve Temel Kurallar
2 Kart Kural & Formül Temel Kazanım
Sürtünme ile Elektriklenme ve Yük Korunumu
Farklı iki nötr cisim birbirine sürtüldüğünde aralarında negatif yük (elektron) geçişi olur. Elektron kaybeden cisim pozitif (+), elektron kazanan cisim ise eşit miktarda negatif (-) yükle yüklenir. Elektriklenmede toplam yük miktarı daima korunur ve pozitif yükler hareket etmez.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
Nötr cam çubuk ipek kumaşa sürtüldüğünde cam çubuk (+), ipek kumaş aynı miktarda (-) yüklenir.
Sık Yapılan Hata
Pozitif (+) yüklerin hareket ettiğini veya sürtünme sırasında yoktan yük yaratıldığını düşünmek.
#sürtünme ile elektriklenme#elektron transferi#yük korunumu#cam çubuk#ipek kumaş
Kural & Formül
Dokunma ile Elektriklenme ve Yük Paylaşımı
İletken cisimler birbirine dokundurulduğunda sistemin toplam net yükünü boyutları oranında paylaşırlar. Dokunma ile elektriklenme sonucunda cisimler kesinlikle aynı cins yükle yüklenir ya da her ikisi de nötr olur. Zıt yükle yüklenmeleri imkânsızdır.
Formül / Bağıntı
Örnek Uygulama
+6q yüklü özdeş K küresi ile -2q yüklü L küresi dokundurulursa son yükleri +2q ve +2q olur.
Sık Yapılan Hata
Dokundurulan iletken cisimlerin işlem sonunda farklı cins yüklerle yüklenebileceğini sanmak.
#dokunma ile elektriklenme#yük paylaşımı#net yük#özdeş küreler#iletken
Çözümlü Örnek Sorular 15 / 89
Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 15 soru. Şıkkı işaretleyip çözüm açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Soru 1 ⌨️ A, B, C, D
Temel Birbirine yaklaştırıldığında birbirini iten iki iletken küre için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Elektrik yüklerinde aynı cins yükler (+ ile + veya - ile -) birbirine itme kuvveti uygular; bu nedenle küreler aynı cins yüklüdür.
Soru 2 ⌨️ A, B, C, D
Temel Sürtünme ile elektriklenen iki cismin yükleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Sürtünme ile elektriklenmede toplam yük korunur; cisimler eşit büyüklükte ve zıt cins elektrik yükü kazanırlar.
Soru 3 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Kuru ve rüzgârsız bir günde Elif, plastik kaydıraktan kayıyor. Kaydıktan sonra arkadaşının eline dokunduğunda küçük kıvılcımlar oluşuyor.
Elif, arkadaşının eline dokunmadan önce;
I. Tamamı demirden yapılmış merdiven korkuluklarına tutunma
II. Kuru kumla bir süre oynama
III. Kaydıraktan bir kez daha kayma
eylemlerinden hangilerini yapsaydı kıvılcım oluşmazdı?
Demir korkuluk iletkendir; üzerindeki yük toprağa aktarılır ve kıvılcım oluşmaz.
Soru 4 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Başlangıçta nötr olan bir elektroskoba X, Y ve Z küreleri sırasıyla dokunduruluyor ve şu değişimler gözleniyor:
• X dokundurulduğunda yapraklar açılıyor.
• Ardından Y dokundurulduğunda yapraklar önce kapanıyor, sonra yeniden açılıyor.
• Ardından Z dokundurulduğunda yapraklar biraz kapanıyor.
Buna göre küreler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Nötr elektroskobun açılması X'in yüklü olduğunu; sonra kapanması Y'nin zıt yüklü olduğunu gösterir.
Soru 5 ⌨️ A, B, C, D
Temel Aşağıdaki maddelerden hangisi elektriği iletmeyen (yalıtkan) bir maddedir?
Cam yalıtkandır (elektriği iletmez). Bakır, demir ve altın ise elektriği ileten metallerdir.
Soru 6 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye İki cisim birbirine sürtüldüğünde elektriklenme gerçekleşirse cisimler nasıl yüklenir?
Sürtünmeyle elektriklenmede nötr iki cisimden biri elektron vererek pozitif (+), diğeri aynı sayıda elektron alarak negatif (-) zıt cins yükle yüklenir.
Soru 7 ⌨️ A, B, C, D
Temel Aynı cins (aynı işaretli) elektrik yükleri birbirine nasıl etki eder?
Aynı işaretli yükler (+ +) veya (- -) birbirini iter; zıt işaretli yükler ise birbirini çeker.
Soru 8 ⌨️ A, B, C, D
Temel Zıt cins (farklı işaretli) elektrik yükleri birbirine nasıl etki eder?
Zıt işaretli yükler (+ ve -) birbirini çeker.
Soru 9 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Elektroskop, bir cismin elektrik yüküyle ilgili hangi bilgiyi verir?
Elektroskop; bir cismin elektrik yüklü olup olmadığını, yüklü ise yapraklarının açılma durumuna göre yükünün cinsini belirlemeye yarayan bir araçtır.
Soru 10 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Cam bir çubuğun ipek kumaşa sürtülmesiyle yüklenmesi, hangi elektriklenme yöntemine örnektir?
İki farklı maddenin birbirine sürtülmesiyle yük alışverişi olması sürtünmeyle elektriklenmedir.
Soru 11 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Elektrik yüklü bir cismin sahip olduğu fazla yükün bir iletken yardımıyla toprağa aktarılması işlemine ne ad verilir?
Yüklü bir cismin fazla yükünün toprağa aktarılarak nötrlenmesine topraklama denir; yıldırımdan korunmada da kullanılır.
Soru 12 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Bir cismin elektrik yükü ile yüklü olup olmadığını ve yükün cinsini anlamaya yarayan araç aşağıdakilerden hangisidir?
Elektroskop, bir cismin yüklü olup olmadığını ve yaklaşık yük durumunu belirlemeye yarayan araçtır.
Soru 13 ⌨️ A, B, C, D
Temel Havadaki nem miktarını ölçmeye yarayan araç aşağıdakilerden hangisidir?
Higrometre havadaki nem oranını ölçer. Termometre sıcaklığı, dinamometre kuvveti ölçer.
Soru 14 ⌨️ A, B, C, D
Yeni Nesil (Zor) Kapalı bir kaptaki sıvıya uygulanan basıncın, sıvının her noktasına aynen iletilmesi ilkesinden yararlanan araç aşağıdakilerden hangisidir?
Kapalı bir sıvıya uygulanan basınç her yöne aynen iletilir (Pascal ilkesi). Hidrolik fren ve krikolar bu ilkeyle çalışır.
Soru 15 ⌨️ A, B, C, D
Orta Seviye Atomun merkezinde bulunan ve artı (+) yüklü tanecik aşağıdakilerden hangisidir?
Atomun çekirdeğinde artı yüklü proton ve yüksüz nötron bulunur; eksi yüklü elektronlar ise çekirdek çevresinde döner.
LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler
Rehber
İstanbul'un En İyi 20 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Detaylı İnceleme
İstanbul'un en prestijli ilk 20 lisesi: Galatasaray, İstanbul Erkek, Kabataş, Atatürk Fen, Cağaloğlu, Kadıköy Anadolu ve diğerleri. Yüzdelik dilimler, hazırlık sınıfları ve başarı analizi.
Rehberi Oku → RehberTürkiye'nin En İyi 100 Lisesi: LGS Taban Puanları ve Başarı Rehberi
LGS 2026 tercih ve hazırlık sürecinde Türkiye'nin en yüksek puanlı en iyi 100 lisesi, yüzdelik dilimleri, hazırlık sınıfları ve başarı analizleri.
Rehberi Oku →Bu kazanımda 74 soru daha var — uygulamada çöz →
Elektriklenme ve elektrik yükleri Konusunda Tam Net Çıkarın
XHarezmi'de bu kazanıma ait yüzlerce soruyu çözün, yapay zeka koçu ile takıldığınız noktalarda ipucu alın ve aralıklı tekrarla eksiklerinizi kalıcı olarak kapatın.